← Artqa
searchTV.uz

Awıl xojalıgında ilim-pán: Jańa sortlar hám ilimiy jetiskenlikler

İqlim ózgerisi, suw tanqıslıǵı, topraq shorlanıwı hám ósimlik kesellikleri awıl xojalıǵı ushın tómendegi jiddiy máselelerge aylanmaqta. Bunday sharrayatta eginler hosildarlıǵın asırıw, azıq-awqat qawipsizligin támiyinlew hám suw resurslarinan aqılona paydalanıwda zamanagóy ilim-pán jetiskenliklerine tayanıw áhmiyetli esaplanadı. Ásirese, genomika, bioinformatika hám biotexnologiya tarawlarındaǵı izertlewler jańa múmkinshilikler ashpaqta. Usı múnásibet penen Ózbekstan Respublikası Pánler akademiyası Genomika hám bioinformatika orayı tárepinen baspasóz anjumanı ótkerildi. Onda oray alımlarınıń awıl xojalıǵı eginleriniń genetik múmkinshiliklerin úyreniw, serhosil, keselliklerge hám qolaysız iqlim sharayatlarına shıdamlı sortlardı jaratıw boyınsha jumısları haqqında maǵlıwmat berildi. Gúz, biyday, kartoshka, soya, mákkejúweri hám júzimshilik tarawlarında alıp barılıp atırǵan izertlewler atap ótildi. Oray alımları zamanagóy biotexnologiyalıq usıllar tiykarında joqarı hosildarlı kartoshka hám biyday sortların jaratıwǵa eristi. Solardıń biri 'Bisyor' kartoshka sortı bolıp, xalıqaralıq dárejede tán alınǵan. Biyday seleksiyasında sarı zań keselligine shıdamlı 'Sarnav' biyday sortı jaratılıp, mámleketlik sort sınawına tapsırıldı. İqlim ózgerisi sharayatında eginlerdiń shıdamlılıǵın asırıw wazıypalarınan biri esaplanadı. Usı maqsetpesinen orayda qurǵaqshılıqqa shıdamlı soya hám mákkejúweri sortların jaratıw boyınsha ilimiy izertlewler alıp barılmaqta. Bul izertlewler suw tanqıslıǵı sharayatında da turaqlı hosıl alıw múmkinshiliklerin keńeytiwge qaratılǵan. Oraydıń áhmiyetli ilimiy baǵdarlarınan biri gúz genomikası hám biotexnologiyası bolıp tabıladı. Gennokaut texnologiyası tiykarında jaratılǵan 'Porloq', 'Matonat' hám 'Bardosh' gúz sortları joqarı hosildarlıǵı hám keselliklerge shıdamlılıǵı menen ajıralıp turadı. Júzimshilik tarawında da áhmiyetli nátijelerge erisilmekte. 2026-jılda oray alımları tárepinen jergilikli 'Sohibi' júzim sortınıń tolıq genomi dáslepki márte joqarı anıqlıq penen sekvens qılındı. Sonday-aq, 100 júzim sortınıń genetik ózgeshelikleri genom dárejesinde úyrenildi.
Ulashish