Ilm-fan
12 800 jil burin Jerdi ne suwitqan: kometa yamasa vulqanlar ma?
Shama menen 12 800 jil burin baslanǵan keskin suwıwdıń sebepleri haqqındaǵı tartısqa jańa ilimiy izertlewler qosıldı. Alimler arasında bul klimat ózgerisiniń tiykarǵı sebebi ne bolǵanı boyınsha pikir talıslar dawam etpekte.
Floridadaǵı shógindilerdi úyrengen izertlewshiler toparı vulqan atılıwı izlerin anıqlaganın málim etti. Olar bul tabılmalar klimat ózgerisine sebep bolǵan tiykarǵı faktor ekenin atap ótiwde.
Basqa tárepten, Grenlandiya muzların tallawǵa alǵan basqa bir ilimiy topar tabılmalardı kosmikalıq deneniń urılıwı menen baylanıstırmaqta. Olardıń pikirinshe, Jerge kometa yamasa onıń bólekleri kelip túsken.
keshki drias dep atalatuwshı bul suwıq dáwir sońǵı muzlanıwdıń juwmaǵında baslanǵan edi. Onıń sebeplerin túsindiriwge qaratılǵan boljamlardıń hesh biri házirshe máselege anıq juwıp bergeni joq.
Lyusen Nana Yobo basshılıǵındaǵı topar Floridadaǵı Peydj-Ladson suw astı arxeologiyalıq esteliginiń shógindilerin úyrendi. Nátiyjeler Science Advances jurnalında jariyalandı.
Alimler osmiy izotoplarınıń qatnasın, reniy hám basqa elementler muqtadarlıǵın tekserdi. Suwıw baslanǵan dáwirge sáykes qabatlarda osmiy hám reniy muqtadarlıǵı artqanı anıqlandı.
Biraq elementlerdiń óz ara qatnası meteorit zatınan góre vulqon aerozollarına kóbirek sáykes keldi. Avtorlardıń pikirinshe, bul jaǵday vulqon belsendiligin tastıyıqlaydı.
Kosmikalıq soqqı tárepdarları bolsa Grenlandiyadaǵı muz qabatlarına tayanıp, kosmikalıq shań hám nanozárreler tabılǵanın bildirgen edi.
Ulashish