← Artqa
searchTV.uz

Inklyuziv tálim qanday tiykarlarǵa tiykarlanadı?

Ózbekistanda insan qadri ústinligi inklyuziv tálimde de óz sáwlesin tabbaqta. Eldegi múmkinshiligi sheklengen shaxstardın jámiyettegi belsinli qatnasıwın támiyinlew ushın qanday jańa múmkinshilikler jaratılmaqta? Berkek hám abadan jámiyat qurıwǵa bel baǵlaǵan el bar ki, tálimge tiykarlanadı. Sol mańnıda, elimizde de bilimge bolǵan kózqaras, tálimge bolǵan itibar eń joqarı basqıshqa kóterildi. Sońǵı jıllarda sistemada ámelge asırılǵan isaxaratlar hám baslamalar milletimiz ilim-pán tariyxındaǵı jańa maqtanısh betiniń ashılıwına tiykar boldı. Qolaversa, İnsan qadri tiykarına súyene otıp alıp barılıp atırǵan oqımlı siyasat nátiykesinde, tálim ishindegi ózgeshe dúnya bolǵan inklyuziv tálim de tərəqqiyat hawasınan dem alıw múmkinshiligine ie boldı. Málim bolǵanınday, hár bir jámiyat túrli qatlamlar hám buwınnan quraladı. Sonday buwınlardıń biri ayrıqsha tálimge mútáj adamlar esaplanadı. Ayrıqsha tálim alıwshılardıń da proceste belsinli qatnasıwı áhmiyetli bolıp, inklyuziv tálimniń de anıq tiykarları bar. Bul haqqında Alisher Navoiy atındaǵı Tashkent mámleketlik ózbek tili hám ádebiyatı universiteti qasındaǵı Inklyuziv tálim laboratoriyası baslıǵı Munavvara Qurbanova tómendegilerdi atap ótti. Onıń sózine qaraǵanda, inklyuzivlik adamzattıń túrli-túrligin tán alǵan halda, bárchke teń múmkinshilik, tosqınlıq sız ortalıq hám qolay sharayat jaratıw bolıp tabıladı. Inklyuziv tálim birinshiden, teń huqıqlılıq hám kemsitpewshilik tiykarına súyenedi. Hár bir adam nogiranlıǵı, jınısı, tili yamasa sociallıq kelip shıǵıwınan qattiy názer tálim alıw huqıqına ie. Ekinshiden, túrli-túrlikti qәdirlaw bolıp, tálim alıwshılardıń qábiliyetine qaraǵan parıqlı tárepler tábiyiy jaǵday sıpatında qabıl etiledi. Úshinshiden, tálimniń barlıq ushın asıqlıǵı támiyinlenip, imaratlar hám oqıw materiallarındaǵı tosqınlıqlar saplastırıladı. Tórtinshiden, individual mútajliklerdi esapqa alıw áhmiyetli esaplanadı. Oqıtıw usılları, tapsırmalar hám bahalaw formaları tálim alıwshınıń mútajligine beykemlenedi. Besinshiden, belsinli hám mazmunlı qatnasıw arqalı hár bir tálim alıwshınıń sabaqta hám jámiyetlik jumıslarda qatnasıwı támiyinlenedi. Altınshın, pedagoglar, tálim alıwshılar, ata-analar hám qánigeler birgelikte isleydi. Jetinshiden, qadr-qımmat hám ǵárezsizlikti húrmet qılıw tiykarında tálim alıwshınıń pikirleri esapqa alınadı. Segizinshiden, sapalı tálim hám rawajlanıw ushın hár bir tálim alıwshıǵa zárur sharayat jaratıladı. Qánigeniń atap ótiwinshe, múmkinshiligi sheklengen shaxslar menen baylanıslı islahatlarda olardıń qatnasıwı júdá áhmiyetli. Esletip ótemiz, Prezidenttiń 2022-jılı Samarqand qalasındaǵı kózleri ájiz balalar tálim mákemesine barǵanında áhmiyetli baslama alǵa súrilgen edi. Mámleket basshısı hár bir mámleketlik idorada múnasip jumıs ornı bolıwı kerekligin atap ótken edi. Bul baslama búgin óziniń unamlı nátiyjesin berip atır. Juwmaqlap aytqanda, múmkinshiligi sheklengen adamlardıń jasırın múmkinshiliklerin kórsetiw ushın bir márteklik emes, bir ómirlik sharayat zárur. Olarǵa materiallıq járdem beriw menen sheklenbey, miynetin xoshametlew hám el rawajına úles qosıwına sharayat jaratıw zárur.
Ulashish