← Artqa
searchTV.uz

Dúnya júzi boylap balalardıń internetke kiriwi sheklanip atır

Sanlı texnologiyalardıń tez pát penen rawajlanıwı hám sociallıq tarmaqlardıń kúndelik turmısımızǵa tereń kiriwi global kólemde jas áwladtıń ruwxıy, fizikalıq hám sociallıq rawajlanıwına jiddiy tásir kórsetpekte. Kiberbullingler, ekran qaramlıǵı, jaslıqqa tuwrı kelmeydiyan kontentler aǵımı bütün dúnya húkimetlerin qatań ilajlar kóriske májbúr etpekte. Bul baǵdarda xalıqaralıq kólemde túrli nızamshılıq baslamaları hám sheklewler engizilip atır. Turkiyada daǵaza etilgen hám 1-noyabrdan kúshke giretuǵın jańa qádiyler bul tarawdaǵı náwbettegi qádem boldı. Resmi Gazete maǵlıwmatlarına qaraǵanda, mámlekette 15 jastan kishi balalarǵa sociallıq tarmaqlardan paydalanıw qadaǵan etiledi, 15 jastan asqan óspirimler ushın bolsa esaplar avtomat túrde japiq rejimde isleydi hám ata-analar baqlawı sistemaları engiziledi. Biraq, bul kórsetkishler jeke waqıya emes, al keń kólemli processtiń bir bólegi esaplanadı. Sońǵı dáwir tájiriybesi shuni kórsetpekteki, bütün dúnya boylap balalardıń sanlı keńisliktegi háreketlerin nızamiy tártipke salıw global tendenciyaǵa aylandı. Mısal ushın, Avstraliya balalardıń sociallıq tarmaqlardan paydalanıwın sheklew boyısha eń qatań ilajlardı birinshilerden bolıp ámeliyatqa tatbiq etti. Qabıl etilgen Online Safety Amendment nızamına qaraǵanda, 16 jasqa tolmaǵan balalarǵa TikTok, Instagram, X hám YouTube sıyaqlı jetekshi platformalarda akkaunt ashıq hám olardan paydalanıw qadaǵan etilgen. Qıtayda 18 jastan kishi bolǵan paydalanıwshılar ushın internet platformalarında qatań waqıt sheklewleri bar. 14 jasqa shekemgi balalar ushın kúndelik paydalanıw waqıtı 40 minen menen sheklengen bolıp, saǵat 22:00 den 06:00 ge shekem óspirimlerdiń sociallıq tarmaqlar hám onlayn oyınlardan paydalanıwı avtomat túrde bloklanadı. Evropa mámleketleri bala hám óspirimlerdiń jeke maǵlıwmatların qorǵaw hám juwapkershilikli sanlı ortalıq jaratıw jondemlerin alǵa súrmekte. Nızamshılıq texnologiyalıq gigantlar ústine balalardı zoraqılıq hám zıyanlı materiallardan qorǵaw minnetlemesin qoyadı. Qádiys buzarlıq platformalar jıllıq global dáramatınıń 10 procentine shekem muǵdarda jarımaǵa tartılıwı múmkin. Frantsiyadagı Sanlı balıǵat jası qaǵıydalarına qaraǵanda, 15 jasqa shekemgi balalardıń sociallıq tarmaqlarda dizimnen ótiwi ushın ata-ana razılıǵı hám tastıyıqlanǵan jas tekshiriwi talap etiledi. Evropa Awqamı aymaǵında 13-16 jas aralıǵındaǵı óspirimlerdiń jeke maǵlıwmatların ata-anası ruxsatsız qayta islew nızam boyınsha qadaǵan etiledi. Aldın internet texnologiyalarınıń rawajlanıwına sheksiz axborot erkinligi nuqtaı nazarınan qaralǵan bolsa, házirgi kúnde ol tikkeley psixologiyalıq sawlıq hám milliy qáwipsizlik máseleleri dárejesine kóterildi. Xalıqaralıq tájiriybe sonı ańlatadıki, kelesekte balalardı sanlı qáwiplerden qorǵaw tek ǵana ata-ana baqlawı menen sheklenip qalmay, mámleket nızamshılıǵı hám IT-kompaniyalardıń huqıqiy juwapkershiligi uyǵunlıǵında ámelge asırıladı.
Ulashish